Karadere sularının Bolu’ya kazandırılmasının ardında ki gizli kahraman Bolu Belediyesi eski Başkan yardımcısı Abdulkadir Key, Belediye Meclisine bir mektup göndererek Meclis üyelerini ve Bolu kamuoyunu Karadere suları süreciyle ilgili bilgilendirdi.
Karadere suları projesine büyük emek veren bugünlere gelinmesinde başrolü oynayan Abdulkadir Key, Karadere suları projesiyle ilgili bugüne kadar yapılanlar ve bundan sonra yapılması gerekenler konusunda Belediye Meclisine bir rapor sundu.
BOLU İÇİN HAYATI ÖNEM TAŞIYOR
Abdulkadir Key’in
Karadere sularıyla ilgili gönderdiği mektubu katip üye Tahsin Mert Karagöz okudu. Key, mektubunda Karadere havzasında başka kaynaklarında olduğunu belirterek bu kaynakların tahsisinin Bolu için öneminden bahsetti.
Abdulkadir Key mektubunda şu ifadelere yer verdi;
GÖLKÖY BARAJI ARITMA TESİSİ YERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ KONUSU
Bilindiği üzere 2004 yılı belediye başkanlığı seçimleri sonucunda Sayın Alaattin Yılmaz’ın Bolu Belediye Başkanı seçilmesi ile başlayan süreçte çalışmalarını yaptığımız Çele barajı projesinin DSİ teşkilatınca da uygun görülmesi ile bu proje en önemli gündemimiz haline gelmiştir. O sırada ihale aşamasına gelmiş olan ve Belediye Başkanı Sayın Yüksel Ceylan zamanında İller Bankası tarafından yapılmış Gölköy içme suyu projesinin ihaleden önce tarafımızca incelenmesi neticesinde; ilgili proje ile suyun Gölköy mevkiinde arıtılarak, Arıtılmış olan suyun şu andaki arıtma tesislerinin bulunduğu yerdeki 860 konuta yapılacak depolama havuzuna terfi ettirilmesinin ve buradan da şehir merkezine dağıtımının planlandığı görülmüştür. Ancak Çukurören Köyü mevkiine yapımı planlanan Çele Barajına da bir arıtma tesisi gerekli olduğundan, Gölköy projesinde Gölköy mevkiine yapılması planlanan arıtma tesisinin, şu andaki arıtma tesislerinin olduğu yere yapılarak Çele Barajından gelecek suların da bu arıtma tesisine bağlanabilmesi ve Çele Barajı ile ayrı bir arıtma tesisine gerek kalmaması amacıyla İller Bankasına tadilat teklifimiz yapılmış ve iller Bankası tarafından da uygun görülerek arıtma tesislerinin şu andaki yerine yapılması sağlanarak tesisten hem Gölköy Barajı hem de Çele barajının yararlanması mümkün hale gelmiştir. Suyun terfi yüksekliğide herhangi bir değişiklik olmamıştır
Bu tadilat neticesinde ayrıca Gölköy barajında terfi ettirilecek suyun barajdan çıkış noktasından da değişiklik yapılmış ve uzun gövde dip savahından alınacak suyun kısa gövde dip savahından alınması sağlanarak 120 cm çapındaki terfi hattı boru boyunda yaklaşık 4 km kısalma olmuş ve bugünkü değerlerle yaklaşık 12 milyon tl tasarruf sağlanmıştır ayrıca boru boyunun 4 km kısalmasıyla buradaki sürtünme kayıplarını azalması sebebiyle terfi ettirilen suyun enerji maliyetlerinde düşüş meydana gelmiştir.
Arıtma tesisi yerinin değiştirilmesiyle ayrıca Gölköy mevkiinde arıtma tesisleri yeri için yapılması gereken kamulaştırmalar yapılmamış, tesislerin hazineden tahsis edilen araziler üzerine yapılması
sağlanmıştır
2 ÇELE BARAJI VE KAREDERE TÜNELİ ENTEGRE PROJESİ
Bolumuza temiz maliyeti düşük ve yeterli miktarda içme suyu sağlanabilmesi amacıyla öncelikle Çukurören köyü mevkiinde bulunan Çele Barajı çalışmalarına başlanılmıştır.
Bölgeye düşen kar ve yağmur sularının 25 -30 yıllık ortalamaları dikkate alınarak Çele Barajı’nın su toplama havzalarından yılda 10 ile 12 milyon metreküp su verimi alınabileceğini ve bu suyun Çele barajında toplanarak cazibe ile yaratıp arıtma tesisine ve oradan da şehir merkezine verilebileceği tespit edilmiştir. Bunun üzerine konu DSİ teşkilatına intikal ettirilmiş ve DSİ Teşkilatınca Etüt ve proje çalışmalarına başlanılarak DSİ Genel müdürlüğü tarafından 2011 yılında hazırlanan Bolu İçme Suyu Temini Master Plan raporunda Çele barajının yapımı onaylanarak ileriki yıllar yatırım programına alınacağı belirtilmiştir.
Çele barajı ile ilgili çalışmalar devam ederken bir taraftan da Çele barajına takviye edilebilecek ilave su kaynakları araştırılmış ve Karadere su kaynakları incelenerek ilimiz sınırları içerisinde olmasına rağmen, Yığılca Hasanlar Barajı’na akan su kaynaklarının Çele barajına bağlanması ile ilgili alternatifler üzerinde çalışılmış ve bu su kaynaklarını 3650 metrelik bir Derivasyon Tüneli ile Çele barajına bağlanabileceği tespit edilerek DSİ Genel Müdürlüğünden bu kaynakların Bolu’ya içme suyu olarak tahsis edilmesi talebinde bulunulmuştur. Ancak tahsisle ilgili çok zorlu engellerle karşılaşılmasına rağmen başta Belediye Başkanımız Sayın Alaattin Yılmaz olmak üzere sayın milletvekillerimizin beş yılı aşkın yoğun mücadeleleri ve gayretleri sonucunda Karadere su kaynağına 250 lt/sn suyun tahsisi sağlanmıştır.
250 lt/sn tahsisi yapılan Karadere su kaynağından havza su verme hesaplamalarına göre yılda yaklaşık sekiz ila 10 milyon metreküp su geçmektedir bu suyun tamamı tünel girişine yapılacak bir regülatör ile Tünel’e çevrilerek Çele barajı havzasını aktarılacaktır.
Çele barajı ve Karadere tüneli projesi entegre bir proje olarak planlanmış olup karadere tünelinin esas yarar acele barajının yapılması ile başlayacaktır şu anda Karadere sularından Çele barajı yapılıncaya kadar yeni alınması düşünülse de karadere su kaynağındaki mevsimlik de bir değişiklikleri nedeniyle arıtmayı aktarılacak su muhtarlarında farklılıklar olacak bazen yetersiz gelecek bazen de ihtiyaç fazlası sudan yararlanma imkanı olmayacaktır. Çele barajın yapılmasıyla kara dereden gelecek yıllık ortalama 9 milyon metreküp suyun tamamı ile barajın aktarılabilecek ve barajdan şehrin ihtiyacına göre düzenli su verilebilecektir. Dolayısıyla Çele Barajı’nın bir an önce yapılması büyük önem arz etmekte olup Çele barajının yapılması ile birlikte barajı havzalarından yılda ortalama 11 mil milyon metreküp Karadere
Derivasyonundan da yılda ortalama 9 milyon metreküp olmak üzere toplam yılda 20 milyon metreküp su rezervi sağlanmış olacaktır.
Dünya Sağlık Örgütü standartlarına göre bir kişinin günlük içme ve kullanma suyu ihtiyacı 150 litre olarak belirlenmiştir biz bu ihtiyacı biraz daha artırarak günde 175 litre olarak almamız halinde bir kişinin yıllık içme ve kullanma suyu ihtiyacı 64 metreküp olmaktadır bu durumda Çele barajı ve Karadere’den elde edilecek olan toplam 20 milyon metreküp su 312.500 kişinin içme ve kullanma suyu ihtiyacının karşılanması demektir ancak bu hesapların tutması için arıtmadan çıkan Arıtılmış suyun ; vatandaşın içme ve kullanma suyu haricinde kullanılmaması büyük miktarlara ulaşan park ve bahçe sulama cadde ve sokak yıkamaları ve benzeri ihtiyaçları da başka su kaynaklarından yararlanılması kayıp ve kaçaklarının önlenmesi ve arıtmadan çıkan su miktarı ile tahakkuk ettirilen su miktarının dengelenmesi gerekmektedir.
3 ÇELE BARAJI VE KARADERE TÜNELİ PROJE RANTABİLİTESİ
İçme suyu temini projeleri stratejik bir yatırım oldu rantabilite hesaplarının yapılması pek geçerli olmamaktadır günümüzde suyun önemini ne kadar arttığı ortadadır bir park bahçe projesi veya bir sosyal tesis projesi her zaman yapılabilir ama kaynak bulunmadığı sürece bir içme suyu projesi yapılamaz.
Çene bul yüzümü kara deri tünel projelerinin tartışılmaz faydalarının yanında yine de rantabl bir yatırım olmadığını ayrı ayrı değerlendirecek olursak;
Tele barajından elde edilecek yıllık su miktarı 11 milyon metreküp dur bu suyun tamamı ücreti karşılığında bunu halkına verilecektir bakım onarım gideri giderleri işletme ve arıtma masrafları gibi masraflar çıkartıldığında şu andaki su fiyatlarına göre bir metreküp sunan iki tl gelir elde edileceği düşünülürse Çele barışından elde edilecek 11 milyon metreküp sudan yılda 22 milyon TL gelir elde edilecektir barajının bugünkü tahmini maliyetinin 150 milyon tl olması halinde barajı kendini yedi yılda amorti edebilecektir.
Yine aynı şekilde Karadere tünelinden yılda 9 milyon metreküp su elde edilecektir buradan elde edilecek yıllık geliri 18 milyon TL olacaktır Karadere Tüneli maliyetinin 60 milyon TL olduğu düşünüldüğünde bu yatırımla kendini 3:30 yılda amorti etmiş olacaktır bunlara ilave olarak ayrıca şu anda Gölköy’den terfi ettir lan suyun elektrik giderleri olan yıllık 12 milyon tl ede belediyenin kasasında kalmış olacaktır.
ÖNERİLER
1 Çele Barajını acilen yatırım programına alınarak yapımına bir an önce başlanması hususunda sayın bakan yardımcımız Fatih metin başta olmak üzere milletvekillerimiz belediye başkanı Tanju Özcan basın mensuplarımız olarak hep birlikte yoğun bir çalışma ve gayret içerisine girilmelidir.
2 Karadere havzası ve ilimiz sınırları içerisinde bulunan ve yaklaşık 4.05 kilometrelik bir boru hattı ve Karadere Tüneli’ne bağlanabilecek konumda olan üç adet su kaynağı daha mevcuttur bu sular minimum debisi 15 lt/sn olan Karapınar minimum debisi 20 lt/sn olan Hacıpınar ve minimum debisi 45 lt/sn olan fasıl yayla su kaynaklarıdır.
DSİ Genel Müdürlüğünce Bolu içme suyu olarak Karadere’den tahsisi yapılan 250 lt/saniyelik suya ilave olarak buz kaynaklarından da tahsisleri talep edilerek Bolu’ya kazandırılması çok önemli bir kazanç olacaktır. 250 litre/saniyelik Karadere suyunun tahsis aşamasında çıkartılan zorluklar nedeniyle bu kaynakların tahsislerinin kolay olmayacağı aşikardır. Ancak Bakan yardımcımız Sayın Fatih Metin Bey’in desteğiyle ilgili bu görevde bulunması bu kaynakların tahsisinde bir avantaj sağlayabilir bu kaynakların içerisinde en önemlisi minimum 45 lt/sn debiye ve çok verimli bir havzaya sahip olan Fasılyayla deresidir. Diğer iki kaynak olmasa bile fasıl yayla su kaynağının minimum debisi üzerinden tahsisinin sağlanması bile çok önemli bir kazanım olacaktır. Bu kaynak belediyemizin imkanlarıyla 4-5 km’lik bir boru hattı ile tünel girişine bağlanabilecek bir konumdadır. Böyle bir durumda Fasılyaylada deresinin yıllık ortalama debisi üzerinden yılda yaklaşık 3 milyon metreküp suyun daha Bolu’ya kazandırılması yaklaşık 50.000 kişinin içme ve kullanma suyu ihtiyacını karşılanması demektir. Bolu Belediyesince bu kaynakların tahsis taliplerin yapılarak yakından takip edilmesi büyük önem arz etmektedir.
3 İçme suyu amacıyla yapılan barajlarda temiz ve kaliteli suyun depolanabilmesi için ana su toplama havzalarının temiz tutulması ve kirletici etkenlerden korunması gerekmektedir. Gerek Çele barajı havzası gerekse Karadere havzası temiz havzalar olup bu havzaların sınırları tespit edilerek Bolu belediye meclisince Bolu içme suyu havzası olarak ilan edilmesi ve içme suyu havzaları yönetmeliği hükümleri doğrultusunda korunması gerekmektedir. Bu projelerin bol uzaylı olması temennisiyle çalışmalarınızda başarılar diler ve saygılarımı sunarım.
