Bolu Belediye Başkanı Tanju Özcan’ın, yabancı uyruklu kişilere suyun metreküpünün 2,5 dolar üzerinden alınması ve yabancıların yabancılarla evlenmesi halinde ödeyecekleri nikah ücretinin 100 bin lira olması yönünde aldığı karara Bolu İdare mahkemesine açılan dava sonuçlandı.
Bolu Valiliğin, Uluslararası Mülteci Hakları Derneği ve yabancı uyruklu bir kişinin açmış olduğu davaları Bolu İdare Mahkemesi ayrı ayrı değerlendirerek kararını verdi. Mahkeme Bolu Belediye Meclisinde yabancı uyruklu kişilere yönelik olarak alınan kararın hukuka aykırılığın açık olduğuna hükmederek yürütmeyi durdurma kararı aldı.
MAKUL BİR TEMELİNİN OLMASI VE KANITLARA DAYANDIRILMASI GEREKİR
Bolu Belediye Meclisi tarafından geçtiğimiz aylarda alınan yabancılara yönelik karara karşı açılan dava sonucunda Bolu İdare Mahkemesi yürütmeyi durdurma kararı verdi. Mahkeme, yabancılara suyun metreküpünün 2,5 dolar üzerinden tahsil edilmesi konusunda verilen kararında; Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 10. maddesinin, Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetmeksizin kanun önünde eşittir…” Şeklinde düzenlenen birinci fıkrasında yer alan “herkes” ibaresiyle eşitlik ilkesinden faydalanacak kişi hususunda potansiyel kapsam sınırlandırılmamış, maddenin devamında da yasama, yürütme ve yargı organları ile idari makamların eşitlik ilkesine uygun davranmakla yükümlü olduğu ifade edilmiş olup, anılan Anayasal düzenleme ile yukarıda verilen uluslararası sözleşme hükümleri birlikte değerlendirildiğinde açıkça anlaşılacağı üzere, eşitlik ilkesi ile bu ilkenin kapsadığı ayrımcılık yasağının sadece ülke vatandaşları için değil yabancı uyruklular da dahil herkes için kabul gördüğü tartışmasızdır. Ayrıca Türkiye Cumhuriyeti Devleti, kendi iç hukukunda temel insan haklarına ilişkin Anayasal ve yasal düzenlemeler getirmiş olmakla birlikte, birçok temel insan hakları anlaşmasına da taraf olup, bu kapsamda en başta, ülkemizce de imzalanarak 19.03.1954 tarih ve 8662 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6366 sayılı İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Koruma Sözleşmesi ve Buna Ek Protokolün Tastiki Hakkında Kanun’la kabul edilen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, bu andan itibaren iç hukukumuzdaki mevzuat gibi bağlayıcı hale gelmek suretiyle temel insan haklarının sağlanması konusunda tüm resmi makamlara yükümlülük getirmiş ve özellikle eşitlik ilkesi ile ayrımcılık yasağının sadece ülke vatandaşları bağlamında değil herkes için benimsendiğinin bir diğer göstergesidir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararları ışığında konu değerlendirildiğinde, bir ülkedeki kamu idareleri tarafından, yabancı uyruklu olan kişilere yönelik olarak belli hususlarda muamele farklılığı sergilenebileceği düşünülebilir ise de, sergilenebilecek farklı muamelenin meşru bir amaca dayandırılması, farklı muamele ile izlenen meşru amaç arasında makul bir orantılılık bulunması, bunun yanı sıra farklı muamele davranışlarının gerekçelerinin makul bir temelinin olması ve bu gerekçelerin de kanıtlara dayandırılması gerektiği anlaşılmaktadır” ifadelerine yer verildi.
EVLENME HAKKI İLE AİLE KURMA HAKKINA AYKIRI BULUNDU
Bolu İdare Mahkemesi yabancı uyruklu kişilerden nikah ücreti olarak 100 bin lira alınması konusunda ise verdiği kararda; Birbiriyle evlenecek iki yabancı uyruklu açısında ülkemizin de imzalayarak kabul ettiği ve bağlayıcılığı bulunan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 12. Maddesinde düzenlenen evlenme hakkının kullanılmasını katlanılamayacak derecede zorlaştıracağı da izahtan varestedir. Buna göre evlilik ilişkisi kuracak tarafların her ikisinin de yabancı uyruklu olması halinde ödenecek nikah ücretinin taraflardan birinin veya her ikisinin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması halinde ödenecek nikah ücretlerine nazaran yüksek miktarda belirlenmesi suretiyle uygulanan farklı muamelenin nesnel ve haklı bir sebebinin ortaya konulamadığı gibi nikah ücreti hususunda getirilen farklı muamele ile temel haklardan olan evlenme ve aile kurma hakkı arasında adil dengeden de söz edilemeyeceğinden, söz konusu düzenlemenin ayrımcılık karakterli olduğu ve nikah ücretlerine ilişkin olarak getirilen söz konusu muamele farklılığının, Anayasa ve uluslararası sözleşmelerle kabul edilen temel haklardan olan evlenme hakkı ile aile kurma hakkının özüne dokunacak derecede kullanılmasını engelleyici mahiyette olduğu gibi idarece bu saiklerle hareket edilmemiş olsa dahi bu haliyle ayrımcılık yasağı ile eşitlik ilkelerine de aykırılık oluşturacağından, dava konusu işlemin Anayasa, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi hükümlerine ve hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır” denilerek, Belediye Meclisi tarafından yabancılara yönelik karar alınan her iki konuda da yürütmeyi durdurmaya hükmetti.
